تاریخ

کسانی‌ که به تاریخ علاقه‌مندند و وقایع تاریخی‌ را مطالعه می‌کنند، هر یک از دید خاصی‌ به آن رویدادها می‌نگرند. ولی‌ آنچه که بیش از همه جلب توجه می‌کند جنگ‌ها و لشگر‌کشی‌هاست که در هر دورهٔ تاریخی‌ بی‌وقفه ادامه دارند. نه تنها داستان جنگ‌ها و لشگرکشی‌ها، بلکه مرور ابداعات و اختراعات جنگی و سلاح‌هائی که ضایعاتِ انسانیِ و نظامیِ نیروی خودی را کمتر، و در عوض خسارات جنگی دشمن را چند برابر می‌کنند. گرچه جوامع بشری همواره و در طول تاریخ با اختراعات و اکتشافات و نوآوری‌های خود رو به پیشرفت بوده‌ا‌ند، بلکه همواره در نقطه‌ای از این کرهٔ خاکی درگیری نظامی بین دولت‌ها و ملت‌ها رقم خورده است. ولی‌ روند جوامع همیشه به سمت بهتر و راحت‌تر زیستن بوده است، و بسیاری از جنگ‌ها نیز به منظور تحت اختیار گرفتن و یا غلبه کردن بر آن نوآوری‌های نظامی بوده‌ا‌ند. دانشمندان همیشه با کاوش و تجسّسِ خود کشف کرده‌ا‌ند که چگونه می‌توان از آنچه که در دسترس بشر قرار دارد، چون عوامل جوّی و رودها و اقیانوس‌ها، و سایر ثروت‌های طبیعت مانند کشتزارها و معادن،  و انرژی خورشیدی، و هر آنچه که در این کرهٔ خاکی یافت می‌شود، به منظور راحت زیستن استفاده بهتر و شایانی کرد.ا

اخیراً شخصی‌ در افغانستان یک اجاق خورشیدی اختراع کرده است که بسیار ساده و مبتکرانه است. یک صفحهٔ نیمکره‌ای شکل که در داخل آن آینه‌های کوچکی نصب شده، و در مرکز آن محلی برای قرار گرفتنِ یک ظرف فلزی ساخته شده است که می‌توان کاسه‌ای را در آن قرار داد. زمانی‌ که نور خورشید به آینه‌ها برخورد می‌کند، ظرفی‌ را که در مرکز آن قرار دارد گرم می‌کند. فروشنده ادعا می‌کرد که در ظرف پنج دقیقه آبی که در آن ظرف است به نقطهٔ جوش می‌رسد. این فقط نمونه‌ای بود از وسائل بیشماری که با استفاده از انرژی خورشیدی می‌توان استفاده کرد. یکی‌ از اختراعات بشر که تا آغاز قرن پیشین سالیان و قرن‌ها مورد استفاده قرار می‌گرفت آسیاب‌هائی بودند که با نیروی باد و یا آب، سنگ روی آسیاب را می‌چرخاندند، و دانه‌هائی را که بین دو سنگ عظیم قرار می‌گرفتند آرد می‌کردند.ا

کسانی‌ که مانند نویسندهٔ این مقاله به قول معروف عمری را گذرانده‌ا‌ند، موقعیت‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی‌، و خلاصه موقعیت‌های اجتماعی بسیاری را تجربه کرده‌ا‌ند. علیرغم جنگ‌ها و نابودی‌ها، کشتار مغز‌ها و از هم پاشیدن سازمان‌ها و تشکیلات منظم، جوامع همواره به سمت جلو در حرکت بوده‌ا‌ند. اختراعات و اکتشافات در هر زمانی‌ به پیشرفت جوامع کمک شایانی نموده‌ا‌ند. این نوآوری‌ها نه تنها گسترده‌های اجتماعی را متحول‌تر کرده‌ا‌ند، بلکه نبوغ عده‌ای را نیز گسترش داده و به پیشرفت سرعت بیشتری بخشیده‌ا‌ند. به عنوان مثال، حملات اخیر آمریکا به ایران سطح پیشرفت کشور را سالها به عقب برد، و با نابودی عالی‌ قاپو و چهل ستون و سایر بناهای تاریخی‌ که برای همیشه منهدم شده‌ا‌ند به جستارهای تاریخی‌ این کشور لطمات بسیاری وارد آورد. ولی‌ از طرف دیگر می‌تواند به یک واکنش تکنولوژیکی منتهی‌ شود؛ گرچه متاسفانه به دولت عقب‌گرای اسلامی زیاد امیدی نمی‌توان بست.ا

چنانچه زندگی‌ مردم معمولی‌ را که یک قرن پیش می‌زیستند مطالعه کنیم، و در طرز زندگی‌ و رفتار اجتماعی‌شان مُداقه کنیم، به نتایج جالبی‌ برمی‌خوریم. این زمانی‌ است که دو و یا سه نسل پیش از ما زندگی‌ می‌کردند. چنانچه کاوش کنیم که آنها چگونه وقت خود را می‌گذراندند و تفریحات آنها چه بوده است؛ زمانی‌ که روزنامه و تلفن و تلویزیون و رادیو در خانه‌ها یافت نمی‌شدند و هیچیک از وسائل ارتباط جمعی‌ که در اختیار ماست اختراع نشده بود، تنها تفریح مردم گردهمآئی و دیدار از یکدیگر و صرف غذا بود. البته باید در نظر گرفت که خانواده‌ها بسیار بزرگتر از خانواده‌های امروز بودند، و زن و شوهر همراه با چندین بچه قد و نیم‌قد، و اولیائ هر کدام از این زن و شوهر، و احتمالا همراه با عمو و عمه و دائی و خاله در یک خانه زندگی‌ می‌کردند. خانه‌ها بدین دلیل بسیار بزرگتر از خانه‌های امروزی بودند، و گاهی چند نسل در یک خانه یافت می‌شدند. البته به دلیل اینکه تکنولوژی پیشرفت امروزین را نداشت، فعالیت‌ها چه در محل کار و چه در خانه به سادگی‌ و سهولت امروز انجام‌پذیر نبودند. فعالیت‌های اداری بدون داشتن وسائل ارتباط جمعی‌ مانند تلفن و فکس و کامپیوتر، و فعالیت‌های خانگی مانند پخت و پز و تمیز‌کاری بدون داشتن وسائل امروزی مانند اجاق گاز، مایکروویو، و ماشین‌های ظرف‌شوئی و لباس‌شوئی، و سایر وسائل به کندی صورت می‌گرفت و به زمان بیشتری نیاز داشت. با همگانی شدن تلفن‌های دستی‌، بطوری که بچه‌ها از زمانی‌ که به مدرسه می‌روند درخواست تلفن دستی‌ می‌کنند، و با توجه به اینکه تلفن‌های امروزی فقط تلفن نیستند و می‌توان صبح تا شام با آنها سرگرم بود، شکل زندگی‌ و رفتار اجتماعی نسل بعد نیز با نسل امروز تفاوت شایانی خواهد داشت.ا

در زمان قدیم چنانچه یک رود زیرزمینی در منطقه‌ای بود، بر روی آن رود عمارتی می‌ساختند. سپس، در قسمتی‌ از حیاط خانه دریچه‌ای می‌گذاشتند، و در زیر آن دریچه یک سری پلکان تعبیه می‌شد که شخص می‌توانست با پایین رفتن از آن پلکان به زیر زمینی برسد که به آن رود منتهی‌ می‌شد. از آنجائی که هوای این زیرزمین بسیار خنک‌تر از هوای داخل ساختمان خانه بود، از فضای کنار رود به عنوان یخچال استفاده می‌کردند، و نام آن فضا هم یخچال بود. نویسندهٔ این مقاله چنین یخچالی را دیده بود و به جرات می‌توان گفت که درجهٔ حرارت این یخچال بین ده تا بیست درجه کمتر از درجهٔ حرارت خارج از آن بود!ا

زمانی‌ که ما اکنون صرف می‌کنیم که به سینما برویم، و یا فیلمی در تلویزیون تماشا کنیم، و یا برای مدتی‌ طویل تلفن دستی‌ خود را چک کنیم، سالها پیش صرف کار در بیرون خانه و یا بچه‌داری و تر و تمیز کردن، و یا تهیهٔ مواد غذایی و ساختن خوراکی‌های مختلف می‌شد. به عنوان مثال، مرد خانواده پس از صرف صبحانه به محل کار خود در یک دفتر اداری و یا زمین زراعتی و یا مکان دیگری به منظور انجام شغلش می‌رفت. زن خانواده بچه‌ها را تر و خشک می‌کرد، و اگر مدرسه‌ای بودند آنها را به مدرسه می‌برد، و از آنجا به قصابی و سبزی‌فروشی و بقّالی و نانوایی می‌رفت، و وسائل و لوازم لازم برای پختن را خریداری می‌کرد. سپس در آشپزخانه مشغول پخت و پز می‌شد، و به نظافت خانه نیز می‌پرداخت. بنابراین شغل خانم خانه تر و خشک کردن بچه‌ها و تمیز کردن خانه و پخت و پز بود، که از صبح زود تا شب که شوهرش برای صرف شام به خانه می‌آمد، به طول می‌انجامید.ا

با توجه به تسهیلاتی که امروزه در اختیار ماست، فعالیت‌های فیزیکی‌ به مراتب کاهش یافته‌ا‌ند و زمان برای آنچه که ما به عنوان تفریح و تفرّج می‌شناسیم گسترش یافته است. البته این قسمت مثبت دنیای امروزی برای کسانی‌ است که از نظر مالی قادر به رفع نیازهای ضروری خود می‌باشند. با گسترش تکنولوژی، از آنجائی که سود و بهرهٔ زمانِ صرفه‌جویی شده به عایدی متمولّین می‌افزاید، و طبقه زحمت‌کش که از نیروی بازوی خود امرار معاش می‌کرد اکنون بیکار می‌شود و در نتیجه درآمدی ندارد، اختلاف بین دارا و ندار همواره گسترش می‌یابد، و کشور‌های سرمایه‌داری شاهد طیف عظیمی‌ بی‌خانمان که در خیابان‌ها زندگی‌ می‌کنند خواهند بود. این البته در نتیجهٔ از هم پاشیدن خانواده‌ها می‌باشد که به دلایل بسیاری، بخصوص مالی‌، بین افراد خانواده اختلاف ایجاد می‌شود، که به جدایی می‌انجامد. متاسفانه شرایط زندگی‌ در ادامهٔ قرن بیست و یکم، برای اکثر کشور‌های غربی و بسیاری از کشورهای شرقی‌ و افریقائی چندان جالب پیش‌بینی‌ نمی‌شود.ا