ما که هستیم

یکی‌ از دانشمندان، اختر شناسان و نویسندگان مورد علاقه من، کارل سِگان، که ده سال پیش در سن شصت و دو سالگی فوت کرد، در یکی‌ از کتاب‌هایش و در مقاله‌ای تحت عنوان "کیهان: جستجوی اینکه ما که هستیم"، می‌نویسد:ا

ا"تمام عمرم، در مورد حیات فراتر از زمین فکر کرده‌ام. آیا در آن سیارات بی‌شمار دیگری که فکر می‌کنیم به دور خورشیدهای دیگر می‌چرخند، حیات نیز وجود دارد؟ آیا موجودات جهان‌های دیگر ممکن است شبیه ما باشند یا به طرز شگفت‌آوری متفاوت باشند؟ از چه چیزی ساخته شده‌اند؟ در کهکشان پهناور راه شیری، آنچه ما حیات می‌نامیم چقدر رایج است؟ ماهیت حیات روی زمین و جستجوی حیات در جاهای دیگر، دو روی یک سوال هستند: جستجوی اینکه ما که هستیم."ا

اینها سخنان کسی‌ است که اکثر عُمرش را صرف جستجو در دنیا‌های دیگر، خارج از این کرهٔ خاکی و حتی خارج از منظومهٔ شمسی‌ کرده است. ما می‌توانیم از طریق دوربین‌های خود به بیرون از این کره، و تا حدود چهل و شش و نیم میلیارد سال نوری در هر طرف، یعنی‌ قطر جهان اطراف خود را تا نود و سه میلیارد سال نوری اِسکن، مرور و یا ارزیابی کنیم. ولی‌ هیچ آثاری از یک موجود زنده در این جستجو مشاهده نشده است. پرسش اینجاست که آیا ما، حیوانات و گیاهان و آنچه که ما موجود زنده می‌نامیم، تنها موجوداتی می‌باشیم که در این جهان زندگی‌ می‌کنیم، و یا انواع دیگری از زندگی‌ وجود دارد که ما از آن آگاهی‌ نداریم و یا با حواس پنجگانهٔ ما قابل شناخت نیستند. پرسش دیگری که حتی ابراز آن دشوار است، چه رسد به پاسخ به این پرسش، اینکه آیا این جهان واقعی‌ است و یا اینکه تصور ما از این دنیا رویایی بیش نیست! زمانی‌ که ما خوابیده‌ایم و در یک خواب عمیق می‌باشیم، آیا می‌دانیم که در حال خواب دیدن می‌باشیم و آن صحنه یا واقعه رویایی بیش نیست؟ البته زمانی‌ که در حال بیدار شدن از یک خواب هستیم متوجه می‌شویم که آن خوابی بیش نبوده است. ولی‌ لحظه‌ای که در خواب می‌باشیم، بخصوص در یک خواب عمیق، نمی‌دانیم که آنچه بر ما می‌گذرد و داستانی که خود جزوی از آن هستیم و یا آنرا مشاهده می‌کنیم خوابی بیش نیست. گرچه تصور آن دشوار است، ولی‌ کسانی‌ که دنیای دیگری را به تصویر کشیدند و جزئیات آن دنیا را تشریح کردند، همراه با یک خالق و بهشت و جهنم، که پس از مرگ به آن دنیا می‌رویم، این جهانی‌ را که ما در آن زندگی‌ می‌کنیم چون خوابی و یا رویایی بیش نمی‌دیدند.ا

گفتیم که دنیای قابل مشاهده نود و سه بلیون سال نوری است. جهان همواره در حال بسط و توسعه می‌باشد، و دانشمندان به تقریب دریافته‌ا‌ند که نود و چهار درصد جهان از دید ما خارج است. از آنجائی که دنیای ما همواره در حال توسعه است، که ما آنرا گسترش گیتی‌ می‌نامیم، جهانی‌ که از دید ما خارج است نیز همواره در حال توسعه و گسترش است. اگر دنیائی که ما در آن زندگی‌ می‌کنیم رویایی، و یا شاید برای عده‌ای کابوسی، بیش نباشد، در این صورت هیچ عنصری، ماده‌ای، و یا جسمی‌ واقعی‌ نیست و هر آنچه که ما را خوشحال و یا راضی‌ نمی‌کند باید دور انداخته شود. چنانچه این دنیا واقعی‌ باشد، کما اینکه تصور اکثریت انسان‌ها چنین است، و عاقبتِ همه نابودیِ فیزیکی‌ است، چه به روح و روان و عنصری غیر مادی اعتقاد داشته باشیم یا خیر، و چه دنیای پس از مرگ وجود داشته باشد و یا مرگ نقطهٔ پایانیِ هر یک از ما باشد، زیستن در محیط آرامش و لذّت بردن از زندگی‌ می‌باید هدف هر یک از ما از زیستن باشد. این هدف تنها زمانی‌ میسر است که همانگونه که ما به وجود فضای بازی برای خود می‌اندیشیم، برای دیگران نیز چنین فضائی را در نظر داشته باشیم. این دیگران می‌توانند خویشان ما، انسان‌های دیگر، و حتی سایر موجودات باشند. باید همواره آگاه باشیم که چه کسانی‌ جلوی چنین فضائی موانعی ایجاد می‌کنند. تصمیم‌گیری و تعیین دلیل و زمان دخالت نظامی با رهبران است،در حالیکه رهبران همواره در پی افزایش جنگ و خونریزی می‌باشند. بالاترین بازدهٔ سرمایه توسط شرکت‌های تسلیحاتی کسب می‌شود، چرا که محصولات آنها کم خرج ولی‌ گران‌قیمت بوده، و فقط یکبار قابل مصرف می‌باشند. بدین دلیل در پشت انتخاب هر فرمانده‌ای، سرمایه‌های شرکت‌های تسلیحاتی خوابیده است. نتیجه‌گیری آنکه به رهبری رائ دهیم که مخالف جنگ است، گرچه این یکی‌ از شعارهای انتخاباتی ترامپ بود، ولی‌ از زمان آغاز ریاست‌اش همواره در نقطه‌ای از جهان جنگ را دامن زده است!ا

با توجه به آنچه که در بالا آمد، با فرض به اینکه ما انسان‌ها و حیوانات و گیاهان و هر موجود زنده‌ای که در کرهٔ زمین یافت می‌شود، تنها موجوداتی هستیم که در این جهان به سر می‌بریم، می‌باید رّد پای خود و سایر موجودات را تعقیب کنیم و اصل خود را بشناسیم. پس از آن، زایشِ دنیای خود را مورد مطالعه قرار دهیم، و از مه‌بانگ نیز عقب‌تر رفته، دلیل وجودی این جهان را پژوهش کنیم. با چنین دانشی است که توسعه به جلو امکان‌پذیر می‌شود، چنانکه بسیاری از ابداعات جدید، مانند استفاده از انرژیِ خورشیدی و هوشِ مصنوعی با استفاده از نیروهائی که در طبیعت یافت می‌شوند اختراع شده‌ا‌ند. هر چه ما طبیعت و جایگاه خود را بهتر بشناسیم، چه دنیائی خارج از این جهان و هستی‌ وجود داشته باشد یا خیر، مهم این است که دنیائی را که وجود آنرا با قلب و خون خود حس می‌کنیم، برای همه بطور یکسان و به سمتی‌ که سعادت و شادیِ یکنواختی را نوید می‌دهد، بسازیم. گرچه این یک شعار توخالی به نظر می‌آید، ولی‌ چنانکه معنیِ واقعیِ سعادت را کشف کنیم، این نگرش، دید، تخیل، و هرچه نام آنرا بگذاریم زمانی‌ امکان پذیر است که محیط اطرافمان چنین حسی داشته باشد، و این عامل و انگیزه‌ای باشد که این محیط گسترش پیدا کند و عاقبت جهانی‌ شود.ا

تا زمانی‌ که قدرت و ثروتِ فردی، و نه رفاه و آسایش ملّی‌، تنها عوامل پیشرفت انسان‌ها می‌باشند، دنیای ما محل جنگ و گریز، و کشتار و نابودی خواهد بود. امروزه، در هیچ کجای جهان آرامش نمی‌توان یافت. در اکثر کشورهای دنیا یکنوع کشمکش وجود دارد، که در پاره‌ای نقاط مانند فلسطین و مینامار و سوریه بسیار حادّ است، و در مناطقِ دیگری چون لیبی‌ و ایران، بسته به عوامل خاصی‌ شدت و ضعف پیدا می‌کند. این مطلب می‌باید همواره در اذهان همه جایگزین گردد و درک شود که جنگ‌ها نزاع و یا مُحاربهٔ شهروندان دو کشور نیست، بلکه کشمکش بین رهبران کشور‌هاست. نتیجهٔ انتخابات میان دوره‌ایِ اخیر آمریکا نشان داد که چقدر مردم این کشور از جنگ، حتی در سرزمین دیگری، تنفر دارند. بنابراین، مهم این است که همواره در ذهن داشته باشیم که چه کسانی‌ رهبران را انتخاب می‌کنند. در کشورهای دیکتاتوری مانند ایران، رهبران توسط دیکتاتور و با زور اسلحه انتخاب می‌شوند. در کشورهائی که به دمکراسی مشهورند، مانند بعضی‌ از کشورهای آمریکائی و اکثر کشورهای اروپائی، رهبر را کمپانی‌های اسلحه سازی و سایر کمپانی‌های چند ملّیتی، با تبلیغات وسیع انتخاب می‌کنند. ولی‌ آنچه که محرز است، اکثریت عظیمی‌ در هر کشوری به صلح و آرامش و یک زندگی‌ شاد و مرفه علاقه‌مندند و به آن نیاز دارند. بنابراین، تصمیم به انتخاب رهبرانی که از جنگ پرهیز می‌کنند می‌تواند آسایش جهانی‌ را نتیجه دهد. این تنها با اتخاذ سیاست‌هائی که همهٔ افراد یک جامعه را از نظر مالی و معیشتی در یک سطح قرار دهد، و از نظر اقتصادی برابر‌خواه باشد، قابل وصول است.ا