Physics of the Future(1)

In mythology, the rise and fall of great empires depended on the strength and cunning of one’s armies. The great generals of the Roman Empire worshipped at the temple of Mars, the god of war, before decisive military campaigns. The legendary exploits of Thor inspired the Vikings into heroic battles. The ancients built huge temples and monuments dedicated to the gods, commemorating victories in battle against their enemies.

حقیقت چیست؟

حدود پنجاه سال پیش در محله ما در خیابان دامپزشکی نزدیک قصرالدشت، مغازه کوچکی بود که لوازم خیاطی میفروخت. این مغازه توسط جوان خوش پوش و خوش زبانی اداره میشد که چون ارتباطش بیشتر با خانم هائی بود که به دوزندگی و خیاطی علاقه داشتند، رفتار و گفتارش هم به قول معروف جنتلمنانه بود! البته من به دلیل سن کم خاطره ای از او ندارم، ولی‌ مادرم که مرتب از او خرید میکرد پس از باز گشت به خانه از حسن رفتار او سخن میگفت، بخصوص از تکیه کلام او که در چانه زدن و تشریح کیفیت اجناسش جملهٔ خود ساخته “به حقیقت سوگند” را بکار میبرد. این تکیه کلام چنان در ذهن من اثر گذاشته بود که هر زمان کلمه حقیقت را میشنیدم به یاد او (و یا در واقع تصویر ساخته شده از او توسط مادرم) میافتادم. تعریف واژهٔ حقیقت هر آینه برای من تغییر میکرد و در سنین مختلف معانی متفاوتی داشت. در ابتدا هر گفتاری حقیقت بود مگر آنکه خلاف آن ثابت میشد. بعدها به نتیجه عکس آن رسیدم، یعنی‌ اینکه هیچ گفتاری حقیقت نداشت مگر آنکه با قسم و آیه همراه بود! با گذشت زمان این طرز فکر هم تغییر کرد و تفاوت بین حقیقت و دروغ بستگی به گوینده داشت، که اگر به سخنان او اعتماد داشتم هر چه که آن شخص میگفت عین واقعیت بود. سالها طول کشید تا به این نتیجه برسم که هر شخصی‌ میتوانست سخنی واقعی‌ یا غیر واقعی‌ بگوید، که بستگی به زمان و موضوع مورد بحث و آگاهی‌ آن شخص از آن موضوع داشت، که گفتار او را میتوانست واقعی یا غیر واقعی‌ بکند. در نتیجه، فردی میتوانست به نظر خودش و صادقانه حقیقتی را بگوید که با واقعیتهای موجود در نظر سایرین در تضاد باشد. در پهنه این تجربه مشاهده کردم که اشخاصی‌ که جز دروغ چیزی نمیگفتند می‌توانستند که در سیطرهٔ این دروغ گوئی واقعیت هائی را هم بیان کنند، و یا بالعکس.

Dr. John Harvey Kellogg

^*Dr. John Harvey Kellogg (1852-1943) had a simple slogan: “Eat what the monkey eats, simple food and not too much of it.” His advice went against the grain for large numbers of his fellow Americans, who were then, as now, fond of red meat and white bread. Concerned with the dangers of constipation and a “slow colon,” Kellogg advised that healthy people should give themselves enemas at least three times each week. He published more than fifty books, many of them alerting the public to the dire consequences of masturbation- or “self-pollution,” as he called it- lest it make them idle, spotty, and depressed, and in the case of boys, stunt their height. At 5 feet 4 inches, perhaps he knew something he wasn’t telling. Although Kellogg and his wife, Ella, fostered forty-two children and adopted seven of them, they never had sex. On his wedding night, he sat up into the small hours working on one of his most successful books, Plain Facts for Old and Young, a treatise on healthy living based on the suppression of sexual urges. Kellogg was a virgin when he died, aged almost ninety-two.

مغز پلاستیکی‌!

حدود یک قرن و نیم پیش، دانشمند فرانسوی، “پیر پل بروکا” تئوری جدیدی در مورد مغز ارائه کرد. مطالعات نخستین او روی عوارض استخوان، سرطان، سکته مغزی، و مرگ پیش رس نوزادان بود. سیپس او تحقیقاتش را در ارتباط با مغز ادامه داد و راجع به فعالیتهای تطبیقی مغز حیوانات نوشته های بسیاری منتشر کرد. بروکا تفاوت بین نیمکره راست و نیمکره چپ مغز را تشخیص داد. بر اساس تجربیات او، ما اکنون آگاهیم که سمت چپ به فعالیتهای گفتاری مربوط میشود، که زبان و محاسبات ریاضی‌ در حیطه آن قرار میگیرند. در حالیکه سمت راست به فعالیتهای هنری و تخیلی‌، و همچنین تشخیص مکانی و زمانی‌ اجسام در محیط می‌پردازد. در سال ۱۸۶۸، بروکا تحقیقات خود را در مورد قسمتی‌ از مغز که مسئول هدایت گفتار است، در گرد همائی‌ که در شهر نرویچ انگلستان برگزار شد در اختیار دانشمندان قرار داد. ولی‌ شهرت او زیاد دوامی نداشت، و پس از اینکه او انجمنی در حمایت از تئوری تکامل داروین تاسیس کرد، از طرف کلیسا تکفیر شد! دولت نیز که از کلیسا حمایت میکرد او را به عنوان عنصر نامطلوب طرد کرد. ولی‌ او هم چنان به تحقیقات علمی‌ در کنار فعالیتهای خیرخواهانه ادامه داد، و چون مورد تائید کلیه روشنفکران بود، دولت در رفتار خود نسبت به او تجدید نظر کرد. پس از مرگش، به احترام تحقیقات او روی یکی‌ از قسمت های پیشایی مغز که مسئول گفتار است، این ناحیه را بروکا نام گذاری کردند. مغزِ خودِ بروکا پس از مرگش حفظ شد، که در موزهٔ مردم شناسی‌ پاریس نگهداری میشود. “کارل سِگان”، دانشمند مشهور و خالق سریال کاسموس، سومین کتاب خود را تحت عنوان “مغز بروکا” منتشر کرد(1). سِگان که از این موزهٔ مردم شناسی‌ پاریس دیدن کرده بود، پس از تشریح مفصل قسمتهای مختلف موزه، به زندگی‌ بروکا میپردازد و مینویسد: “او یک جراح و یاخته شناس و مردم شناس بود… که به مداوای فقرا میپرداخت. بروکا با در مخاطره گذاشتن زندگی‌ اش توانست ۷۳ میلیون فرانک پول را که در خطر غارت بود زیر کیسه های سیب زمینی مخفی‌ و از فرانسه خارج کند. به دلیل فعالیت های اجتماعی ارزنده اش، در اواخر عمر به مجلس فرانسه راه یافت.” در حقیقت بروکا پدر مغز شناسی‌ علمی‌ است، که اکنون  به شاخه های مختلف تقسیم شده است.

Michio Kaku

Michio Kaku’s latest book is titled “Physics Of The Future”¹. It is a collection of future advancements in science, through the year 2100. He has interviewed about 300 scientists who were in the process of improving today’s technology in many areas of science. Either these scientists are making prototypes that would be enhanced through time to gain their optimum results, or they perceive what would be the outcome of their present endeavor 20, 50, or 90 years hence. The book is divided into nine chapters, each chapter discussing  short, medium and long term advancements in the areas of future of computer, artificial intelligence, medicine, nanotechnology, energy, space travel, wealth, humanity, and in the final chapter, he discusses a day in life in the year 2100. The book is very important to read by those who have any interest in science. These writings are not for the purpose of a book review, to discuss various aspects of the book,  but to quote a section from the introduction part of the book, which explains the mission of science in a new and interesting way. The first two paragraphs are directly copied from the last part of the section titled “Understanding The Laws Of Nature” and the rest is almost first half of a section titled “2100: Becoming The Gods Of Mythology”²: 

چنین کنند بزرگان

سالها پیش کتابی‌ که تصور می‌کنم از نادر ابراهیمی بود خواندم که چنین عنوانی داشت (چنین کنند بزرگان). کتاب، تا جایی که بخاطر میاورم از خوشگذرانی و عیش و هوسرانی پادشاهان سخن میگفت. پادشاهان و حکمرانان سیاسی، به زبان دیگر کسانی‌ که از طریق اقتدار سیاسی، نظامی و یا دینی سرنوشت گروه بیشماری را بطور مطلقه در دست دارند،  عموما در سه مورد مشترک هستند. یا با آدم کشی‌ از طریق جنگ افروزی، و قتل و غارت کسانی‌ که با کوچکترین عقیده آنها ممکن است مخالفت کنند قدرت خود را تحکیم میبخشند، یا به اندوختن مال و ثروت با حمله به سرزمین های دیگر و غصب اموال مردم سرزمین خود میپردازند ، و یا هوسرانی و شهوت رانی میکنند. در بارهٔ هر کدام از این سه موضوع مطالب بسیاری نوشته شده و کتاب های تاریخ مملو از تشریح جنگها و خون ریزیهای پادشاهان است. ثروت حکمرانان نیز به مراتب و بطور گسترده ای در کتب منعکس است، از حمله سلاطین به کشور های ثروتمند چون هند، تا زمین خواری رضا شاه، تا ثروت اندوزی اعوان و انصار دژخیمان فعلی. در مورد سوم نیز کتب تاریخی‌ نمونه های بسیاری دارند که چند مورد از این نمونه ها در اینجا ذکر میشوند.

Fatalism

Sometimes we use idioms and slang without considering the real meaning of them. Phrases such as: “it has always been like this”, “people have always been greedy”, “it is human nature to be bad”, “some people cannot think as good as others”, “people need to have leaders”, “common man cannot think for the good of himself” are easily uttered without considering ramifications of such lowering of humanity. Then, and in order to justify such phrases, we leave destiny of man in the hands of unknown. In this regards, we use statements such as “it was meant to be”, that is in contrast with human abilities. It is convenient to think that fate determines one’s destiny, and no matter what one does, “what is meant to happen” will happen. Fatalism takes away the thirst for achieving goals and the hunger for progress. The struggle to survive is depicted in detail in Richard Dawkins’ famous book “The Selfish Gene”. Fate and faith, two synonymous words, are engrained in basic beliefs of many people. Fatalism predicts the future regardless of what one does, and faithfulness makes one enslaved to a theory (usually metaphysical). Faith in, devotion, or loyalty to something means that one cannot think for himself or herself and cannot act independent of the person or the idea that is devoted, committed and loyal to. Fate is also translated as destiny, fortune, chance, providence, and luck, which are not necessarily the same things. Fate, fortune, and providence are relying on some supreme power to solve human’s problems. However, chance and luck are the randomness of the heavens, and all that are components of this universe, from the vast cosmos to a little earthling called human being.

زین الاخبار گردیزی

زین الاخبار گردیزی که  در قرن پنجم نوشته شده، جدولی‌ از جشنهای ایرانیان دارد که در آن جشنهای مربوط به هر ماه را نوشته و در مورد هر یک توضیح مختصری داده که خواندن آن خالی‌ از لطف نیست. توضیح این نکته لازم است که ایرانیان باستان نه تنها برای هر ماه، بلکه برای هر روز نیز نامی‌ داشتند. اسامی دوازده ماه از جمله نام های روزها بودند، و چنانکه نام روز و نام ماه تلاقی‌ میکرد (هم نام بودند) آن روز را جشن میگرفتند. بنا بر این، علاوه بر جشنهای مختلف به مناسبت های ویژهٔ خود، در هر ماه حداقل یک روز بود که به علت تشابه نامِ روز و ماه جشن گرفته میشد. پایه و اساس جشنها نه تنها مذهبی‌ بلکه اساطیری هم بود:

GOVERNMENT

There are several definitions for “government” in Webster. The first definition in Merriam Webster is “authoritative direction or control”. According to the same source, the first known use of this word was in 14^th century. Any government before this time was in the form of imperial kingdom, self-ruling and dictatorship. Therefore, a government in the new form is an evolution from dictatorship. When we break down the definition into authoritative and direction or control and examine each component, we may be able to establish how such authority with the power of direction or controls is formed. In a democracy, people vote their representatives into the government body. Since these elected officials represent their constituents, the mentioned power is in the hands of people. In another words, people grant such authority to their representatives to direct government offices and establish legislatures on their behalf. Each member of the government is representing a group of people who voted that member in. People elect their representatives based on their needs. Since every person has a different need, basic needs shared by everyone should be met through legislature and other governmental tools. In another words, the government should ensure meeting the minimum needs of every person within the boundaries of that government. Consequently, we should examine what those needs are which are shared by all people. Obviously, it includes the basic needs of every person who lives as member of a society, active, inactive, able to work, disabled, old, young, and in any race or religion or ethnicity.

ابن سینا

حجت‌الحق شرف‌الملک شیخ‌الرئیس ابوعلی‌ حسین‌بن‌عبدالله ‌بن سینا مشهور به ابن سینا  یا ابوعلی‌ سینا حدود سالهای ۳۶۷ و ۳۸۰ هجری قمری در دهکده خرمیشن نزدیک بخارا به دنیا آمد. به پارسی‌ دری شعر میگفت و در مورد ماورائ‌الطبیعه ارسطوئی، و یا علم پیشین (بقول خودش)، و فلسفه تا سن ۱۸ سالگی مطالعه کرده بود. علاقه او ولیکن به علم زیرین (بقول خودش) یعنی‌ علم طب بود و در آن استاد شده بود. پدرش در بارگاه نوح بن منصور سامانی بود و او با معالجه امیر نوح سامانی از یک بیماری سخت درمان، به دربار او نزدیک شد. ابن سینا فرصتی یافت که از کتابخانه بزرگ این پادشاه برای گسترش مطالعه خود استفاده شایانی ببرد. مانند بسیاری از حکما و متفکرین زمان، تحصیل و ترویج دانش فقط در دربار پادشاهان امکان پذیر بود. به این ترتیب پس از افول دوران سامانیان به خوارزم رفت، و با افول دوران خوارزمشاهیان به شهر های مختلف در شرق ایران سفر کرد و مدتی‌ در گرگان اقامت گزید. ابن سینا به دلیل دانشی که داشت و هم چنین عقایدی که با نظریات سنتی‌ و تعصب آمیز نمیخواند، همواره دشمنانی در دربارهای پادشاهان میافت. با توجه به قدرت بسیار و اندیشه کمِ پادشاهان، احتمال گوشمالی ابن سینا در دربار هر پادشاهی امکان داشت. حسودان و سخن چینان همواره بر علیه او توطئه میکردند و او مجبور به مهاجرت میشد. بناچار پس از‌ زندگی‌ طولانی ‌در نواحی شرق ایران، به سمت غرب و به طرف همدان و سپس اصفهان روان شد. آخرین سفرش مهاجرت مجدد به همدان بود

Left Out

Twenty first century started with a quick turn to the Right in political spectrum of the US, that has continued to date. We have witnessed changes due to the melt down of the economic system, and in a broader aspect, changes that are influenced by worldwide events. United States had enjoyed a rapid growth in the late 1940s and 1950s, thanks to the Second World War, followed by a couple of decades of somewhat stable economy. From early 1980, Trickle Down Economy as a part of Reganomics was introduced, a system that limited or aborted all governmental oversights that had been in place as a check and balance on business operations. 

انوشیروان دادگر

 این روزها سخن از ایرانِ باستان بسیار زیاد بگوش می‌رسد، و نوشته های فراوانی‌ در مورد دوره درخشان ایران قبل از اسلام در اینترنت و روزنامه ها منتشر میشوند. گفتار از پلیدی های اسلام و برتریهای ادیان ماقبل اسلام، جنایت های سرداران اسلام و مردم دوستی‌ پادشاهان دوران باستان، فراوان است. خون پراکنی‌های محمد و علی‌ و عمر و سایر بنیاد گذاران اسلام بر هیچ کسی‌ پوشیده نیست، چرا که کتب و روایات فراوان در این مقوله نوشته شده است. جنایات سرکردگان فعلی رژیم های اسلامی خود نمونه ناچیزیست از آنچه بر مردم ما طی قرون و اعصار رفته است. تاریخ طبری که از آن نقل قول خواهم کرد، پُر است از داستانهای وحشی گریهای نمایندگان صدر اسلام. تردیدی نیست که‌ نه تنها باید اسلام را که بلای جان مردم ما شده و علاوه بر آن حکومت هائی را که از آن زائیده شدند شناخت، ماهیت رهبران سیاسی قبل اسلام را هم باید با آگاهی‌ کامل دنبال کرد. در مورد عدل انوشیروان بسیار شنیده ایم. می‌گویند زنجیری داشت که مردم زمانی‌ که به دادگری او احتیاج داشتند آنرا لمس میکردند و زنگی که در انتهای آن به صدا در میامد انوشیروان را از وجود یک دادخواه آگاه میکرد. در تاریخ طبری مطلبی به عدل انوشیروان اختصاص داده شده که با مرورش میتوانیم بهتر به کنه آن پی ببریم. تاریخ طبری در اواخر قرن سوم هجری نوشته شده است.  این تاریخ که به زبان تازی است حدود یک قرن بعد توسط ابو علی‌ محمد بلعمی به فارسی بر گردانده شده است. قسمت مختصر شده ای از آنرا‌ که “ذکر عدل انوشیروان و خراج نهادن بر ولایتها” عنوان دارد با توضیحاتی بازگو می‌کنم:

Welcome to the US

There is an old saying that goes like this: “a book cannot be judged by its cover.” Some people however browse books in the bookstore and if they enjoy the title and the graphics on the front and back covers, they may buy the book and add it to their library. That is what those books are probably good for anyway, an addition to a personal library. The expression indeed is a metaphor for those who only see the outside and not the inside. In his most famous speech, Martin Luther King dreamed of a society where his children “will not be judged by the color of their skin but by the content of their character.” Alternatively, as the famous poet Saadi once said: human’s body is honored by its spirit, hence the symbol of humanity is not one’s nice attire. If someone selects another person merely based on looks, the selected is good to be put on display only for presentation as a model, as in the case of the book with a nice cover. When someone is judging others by their appearance, we call that person racist, sexist, or homophobic. It is in fact against the law, as the US constitution declares that no one can be discriminated based on gender, race, religion, or national origin. One who is in the position to decide who should be selected to run for an office or handle certain tasks involving public, or who should be admitted to cross the border (such as a custom officer) must be mindful of the constitution.

 

صادق هدایت

صادق هدایت در چنین روزی در ۱۹ فروردین ۱۳۳۰ مطابق با هشتم آوریل ۱۹۵۱ وفات یافت. در دوران کوتاه آزادی سیاسی، که از زمان تبعید رضا شاه تا تحکیم  قدرت استبدادی محمد رضا شاه طول کشید، روشنفکران ایران توانستند شاهکارهائی پدید آورند. هدایت نیز در این فاصله نوشته های ارزشمندی از جمله شیوه های نوین در شعر فارسی، داستان ناز، سگ ولگرد، علویه خانم، آب زندگی‌، ولنگاری، و حاجی آقا را منتشر کرد. نوشته های هدایت متنوع، ملون، و گوناگون است. شاید بتوان با یک رده بندی کلیِ نوشته‌های او به تنوع کارهایش پی برد .

Status Quo

Antiques, classic cars and furniture, tradition, old saying, keeping with the old, customary, and many other titles that inspire conservatism are opposed to phrases such as new, future thinking, getting rid of old baggage, modernism, and futuristic. We use this vernacular in a daily basis, not knowing that we are expressing a way of thinking. We realize that change can be achieved only through forward thinking, but does it mean that we have to abandon the past and never look back?

حکایت اندر معنی پدید آمدن شراب

حکیم عمر خیام نیشابوری که بیشتر به سبب رباعیات و فلسفه دهریش شهرت دارد، کتابی‌ دارد (یا به او نسبت داده شده) تحت عنوان نوروز نامه. در این کتاب در مورد شراب مینویسد: “دانا آن طب چنین گفته ا‌ند چون جالینوس و سقراط و بقراط و بوعلی سینا و محمد زکریا که هیچ چیز در تن مردم نافع تر از شراب نیست، خاصه شراب انگوری تلخ و صافی، و خاصیتش آنستکه غم را ببرد و دل را خرم کند و پوست تن را تازه و روشن گرداند و فهم و خاطر را تیز کند و بخیل را سخی و بد دل را دلیر کند و خورنده شراب را بیماری کم کند و اغلب تندرست باشد … و گروهی ناقد عقل و گروهی صراف دانش و گروهی معیار هنر … و هرکه پنج قدح شراب ناب بخورد آنچه اندروست از نیک و بد ازو سر آید و گوهر خویش پدید کند و بیگانه را دوست گرداند و اندر دوستی‌ بیفزاید … خردمند باید که چنان خورد که مزه او بیشتر از بزه بود تا برو وبال نگردد و این چنان باشد که بریاضت کردن نفس خود را بجای رساند که از اول شراب خوردن تا آخر هیچ بدی و ناهمواری ازو در وجود نیاید بگفتار و بکردار الا نیکویی و خوشی‌ چون بدین درجه رسد شراب خوردن او را زیبد.” در همین کتابِ نوروز نامه، خیام داستان افسانه مانندی از تاریخچه کشف شراب دارد، که در زیر بطور کامل میاید.

US Democracy for Dictatorial Countries

We are told by Western governments about democracies in their states and People’s exercise of their basic freedom. One way to examine this claim is to check Western governments’ constitutions. US constitution is known to be the best written constitution among all Western countries, as far as democracy is concerned. Therefore, it is a good start to learn about US constitution and its history. We may also gain knowledge of the culture promoting a democratic government, and the responsibility of the government in translating democratic values. Calling themselves a civilized society, we need to study democratic values provided for in the US constitution, exercised and preached by heads of states, while criticizing barbaric and undemocratic systems in Africa and in the Middle East.

خط پهلوی و الفبای صوتی

صادق هدایت تحقیقات گسترده ای در مورد فرهنگ ایران قبل از اسلام کرده بود. نوشته زیر با عنوان خط پهلوی و الفبای صوتی یکی‌ از تحقیقات او در مورد خط ایرانیان قبل از اسلام است که در اینجا قطعاتی از آنرا از کتاب “نوشته های پراکنده” گرد آوردهٔ حسن قائمیان نقل می‌کنم:

چون در مجله سخن موضوع نقض الفبای کنونی فارسی مطرح شده است؛ بی‌ مناسبت نیست ببینیم قبل از اقتباس الفبای فعلی چه طرز نوشتنی در ایران معمول بوده و مساله ثبت حرکات یا اصوات کلمات تا چه اندازه مراعات میشده است. برای روشن شدن این مطلب لازم میاید که شمه ای از چگونگی رسم‌الخط پهلوی را یاد آور شویم.

بطور کلی‌ آنچه “پهلوی” مینامند، شامل تمام اشکال زبان “فارسی میانه” میگردد. یعنی‌ از زمانیکه فرس قدیم منسوخ شد تا هنگامی که الفبای جدید فارسی از عربی‌ اقتباس گردید. زبان پهلوی بدو دسته جنوبی و شمالی تقسیم میشود.

۱- زبان کتاب های زردشتی و کتیبه های جنوبی ساسانی را “فارسی میانه” می‌گویند و طرز نوشتن آنرا “پارسیک” میخوانند و زبان بومی وابسته به آن متون مانوی آسیای مرکزی می‌باشد.

۲- زبان کتیبه های شمالی ساسانی “پرثوی میانه” و نوشته آن “پهلوانیک” نامیده میشود و زبان بومی شمال شرقی‌ ایران چنانکه در قطعات مانوی آمده “پهلوانیک” می‌باشد.

Reaction To Reactor

The world witnessed a great tragedy in Japan last week on March 11, with an 8.9 magnitude earth quake followed by a 30-40 miles per hour (of about 1,700 pounds of water per square yard) tsunami. The following day of the earthquake and tsunami, people woke up to a second disaster, worse than the first one, and not an act of nature, but dangers of destruction of a crippling nuclear plant. This disaster was brought upon people as a result of human recklessness and greed.

دردِ دین

اطلاعات و گزارشات ما از ایران باستان بسیار ناچیز است، ولی‌ نیک میدانیم که در ایرانِ قبل از اسلام کتابخانه های بسیاری وجود داشته و فلسفه یونان و شرق در مدارس تدریس میشده ا‌ند. همچنین میدانیم که بزرگمهر حکیم از نوادر روزگار بود که به پیشرفت تمدن ایران کمک های شایانی کرد. از وجود مزدک آگاه هستیم که قرنها قبل از مارکس، روش زندگی‌ متفاوتی را که امروزه به آن سوسیالیزم مینامیم پایه گذاری کرده بود. شاید ارژنگ مانی که به عنوان کتاب مذهبی‌ مصور به ما معرفی‌ شده است، اولین اثر داستان/ تصویری بوده است. شهرت باربد و نکیسا آنچنان است که مشخصا آنها بتهون زمان خود بودند. ولی‌ همانطور که گفته شد اطلاعات رسیده به ما قرنها بعد و بیشتر از طریق کاوش های باستان شناسی‌ بوده است. ماخذ دیگر ما نوشته های تاریخ نویسان یونانی و رومی می‌باشد که در مورد دانش ایرانیان بسیار نوشته‌اند. اگر ایرانیان با دانش بودند و فرهنگ قدیمی‌ و گسترده ای را در روبرو داشتند چرا آثار مکتوبی از آنها باقی‌ نمانده، و باید برای دریافت فرهنگ آن دوران به سنگ نبشته ها و لوحه ها و اسناد و مدارک بازرگانی مراجعه کنیم؟